Wijnweetje: waarom hebben wijnflessen een holle bodem?

Wijnfles heeft een holle bodem, waarom? 

In de rubriek wijnweetjes zoeken wij naar antwoorden op alle vragen rondom wijn. Vandaag zoekt dailywine.nl naar een antwoord op de vraag: waarom heeft een wijnfles een holle bodem

De ziel van de fles 

Het is je vast wel eens opgevallen: de holle bodem van een (rode) wijnfles. Deze holte wordt door experts ook wel de 'ziel' van de wijnfles genoemd. Er is geen eenduidige maatvoering, waardoor de vorm (diepte) van de holle bodem kan verschillen per fles. De wijnmaker is vrij om te doen wat hij of zij wilt. 

De ziel van de fles kent meerdere verhalen 

Een fles met een holle bodem kan gebruikt worden voor alle types: mousserende wijn, rode wijn en witte wijn. Voor elk type wijn is er wel een uitleg te vinden over het gebruik van de holle bodem. Het is opvallend dat er geen eenduidig verhaal bekend is over de functie van de 'ziel'. 

Verhaal 1: mousserende wijn

Bij mousserende wijn zoals champagne ontstaat tijdens de gisting koolstofdioxide. Dit proces zorgt ervoor dat de fles onder hoge druk komt van 5 á 6 bar. Door de holle bodem van de wijnfles kan deze druk veel beter worden opgevangen en raakt de wijnfles tijdens het proces niet beschadigd. 

Wijnkenners schrijven dat tijdens het vinificatieproces de holle bodem van een champagnefles zwakker is en zorgt dat wanneer een fles onder de druk bezwijkt, de onderkant beschadigd en daardoor niet de omliggende flessen. 

Ook bij het plaatsen van kurk op de rode of witte wijn ontstaat een hoge druk in de fles. Echter zijn er zat rode of witte wijn flessen te vinden met een platte onderkant.

Verhaal 2: schenken van de wijn

Tijdens het inschenken van de wijn kan je de duim in de holte stoppen waardoor je makkelijker en netter kunt schenken. Het klinkt plausibel, maar of het waarheid is? Volgens Italiaanse wijnproducenten is dit onjuist. "De toepassing van deze technologie is niet bedacht om de ober tijdens het schenken te helpen, maar heeft wel degelijk een functie voor de wijn". Het behoort wel tot de wijnetiket schenken, maar heeft dus niets te maken met de werkelijke functie van de holle bodem. 

Verhaal 3: opvangen van de droesem 

Volgens dezelfde Italiaanse wijnmakers is de reden van de holle bodem bij rode wijn het opvangen van de wijn droesem (pitjes en schilletjes). In de wijnfles ontstaat het principe van decanteren (lees hier een artikel over hoe en waarom wijn decanteren). Tijdens het rijpingsproces in de fles ontstaat er scheiding tussen de vaste stof drab (droesem) en het vloeistof (wijn). De droesem zakt naar de bodem van de fles en nestelt zich aan de zijkant van de holle bodem. Tijdens het schenken van de fles begint de wijn niet te kolken. Hierdoor schenk je de droesem niet mee in het glas. 

De consument beoordeeld de wijn o.a. op de vorm van de fles. Een holle bodem staat voor kwaliteit, omdat dit met name bij oudere wijnen een waardevolle functie heeft: namelijk het opvangen van de droesem wat ontstaat door rijping. Maar niet elke oude wijn rijpt verder in de fles, de wijn zelf moet daarvoor wel geschikt zijn. Jonge wijnen met een holle bodem impliceert mogelijk een potentiele 'oude' wijn waardoor de waarden van desbetreffende wijn toeneemt. Immers jonge wijnen die geschikt zijn om de bewaren zijn meer waard dan wijnen die niet geschikt zijn om te bewaren. Om commerciële redenen kiezen veel wijnmakers voor een fles met holle bodem.

Verhaal 4: glasblazers 

Vroeger bestonden er natuurlijk geen mooie machines die ervoor zorgde dat alle flessen gelijk waren. Doordat vroeger de fles werd geblazen, ontstond er een bolle onderkant. Door deze bolle onderkant blijft de fles echter niet rechtop staan. De glasblazers zorgde er daarom voor dat de onderkant naar binnen werd gedrukt waardoor de fles blijft staan. 

Conclusie van het wijnweetje: waarom heeft een wijnfles een holle bodem?

Er zijn dus meerdere verhalen over de wijnfles met holle bodem te vinden. Wij hebben daarom uitgezocht wat waarheid is en wat niet. 

Verhaal 1: mousserende wijn is waar

Dit verhaal is plausibel. Vroeger was de wijnfles kwalitatief minder stevig, daardoor zorgde de holle bodem voor een betere drukverdeling in de fles. Echter zijn de flessen tegenwoordig van stevigere kwaliteit, daardoor zullen deze niet beschadigen onder hoge druk en is de holle bodem niet meer noodzakelijk.

Verhaal 2: schenken van de wijn is niet waar 

Hoe plausibel het ook klinkt, de toepassing 'holle bodem' is niet bedacht om de ober te helpen met schenken. Dit heeft niks met de wijn zelf te maken.

Verhaal 3: opvangen van de droesem is waar

Vroeger werd de wijn minder goed gefilterd dan tegenwoordig. Hierdoor was de wijn zonder eventuele rijping in de fles al troebel. De 'ziel van de fles' werd toen gebruikt om het niet goed gefilterde wijn in de fles alsnog te filteren met behulp van de zwaartekracht. Tegenwoordig is dit dus niet meer noodzakelijk. 

Wel ontstaat er nog steeds droesem wat middels de zwaartekracht zakt naar de 'ziel'. 

Verhaal 4: glasblazers is niet waar

Volgens kenners is dit verhaal niet waar. Glasblazers moesten inderdaad de fles indeuken, maar de reden hiertoe was niet om de fles stabiel te houden. 

Conclusie

De holle bodem van de wijnfles, ook wel de 'ziel van de fles' genoemd is vroeger bedoeld om de stevigheid van de fles te verbeteren en wijndroesem op te kunnen vangen. Tegenwoordig is beide niet meer noodzakelijk omdat 1) de kwaliteit van de fles is verbeterd en 2) de wijn beter wordt gefilterd. 

De ziel van de fles heeft tegenwoordig dus een minder relevante functie. Wel vangt het nog steeds wijndroesem op (in mindere mate) en zorgt het voor extra stevigheid. Wijnflessen met een holle bodem staat dus niet gelijk aan kwaliteit. 

Laat een reactie achter